20 Μαρ 2012

Συνέντευξη του Ηλία Ζάικου στο Rhythmic horizons

Ηλίας Ζάικος, ο ζωντανός θρύλος, ο άνθρωπος που αναμφισβήτητα έγραψε
και γράφει ιστορία στην Ελληνική blues σκηνή.



Της Μαρίας Καστανή

Κε Ζάϊκε, είστε ο παλαιότερος, ο πλέον αναγνωρισμένος και όχι αδίκως
Έλληνας μουσικός του μπλουζ. Θα θέλαμε λοιπόν να μας βοηθήσετε να σας
ψυχοδιαβάσουμε λίγο διαφορετικά και να παρουσιάσουμε στους αναγνώστες
του blog τον Ηλία το Ζάϊκο, τον άνθρωπο, τον καλλιτέχνη, τον
δημιουργό, τον πρωτοπόρο αυτού του ιδιώματος στην Ελλάδα, το ανήσυχο
πνεύμα. 



Μ.Κ. Πείτε μας λίγο λοιπόν για τα παιδικά σας χρόνια. Το περιβάλλον, κοινωνικό και οικογενειακό, τις συνθήκες διαβίωσης της οικογένειάς σας και τις πρώτες σας παιδικές αναμνήσεις.

Η.Ζ. Έχω τη χαρά και τύχη να είμαι μέλος μιάς πολύ δεμένης και αγαπημένης οικογένειας. Οι άνθρωποι μου με στήριξαν και με στηρίζουν, χωρίς την αγάπη και το ενδιαφέρον τους δεν θα ήμουν αυτό που είμαι, ίσως να μην είχα καταφέρει καν να φθάσω έως εδώ. Έλκω την καταγωγή μου απο το Βατοχώρι της Φλώρινας και, παρότι δεν έζησα ποτέ μόνιμα στο χωριό, σχεδόν το σύνολο των παιδικών αναμνήσεων μου πηγάζει απο τη ζωή και τις εμπειρίες που βίωσα εκεί. Έχω μάθει τι σημαίνει να σπέρνεις και να θερίζεις, γνώρισα τη μοναξιά και τον τρόμο που φέρνει κάποτε μαζί της, την παρέα της αμόλυντης φύσης, την απόλυτη ελευθερία και τη σκληρότητα της ζωής σε απομονωμένη μικρή κοινότητα. Ήμαστε μιά φτωχή οικογένεια στα παιδικά μου χρόνια, αργότερα η κατάσταση βελτιώθηκε, σαν παιδί διέθετα ελάχιστα και είχα τα πάντα. Θα χρειάζονταν ένα βιβλίο για να σας περιγράψω αναμνήσεις, στιγμές, μυρωδιές, εικόνες.  



Μ.Κ. Σαν έφηβος, πως επιλέγατε να εκφράζετε τις ανησυχίες σας;

Η.Ζ. Κυρίως με την αμφισβήτηση σε ήπιους τόνους, ενδίδοντας συχνά στη γοητεία του απαγορευμένου και κατά κύριο λόγο με την προσπάθεια να γευτώ δόσεις τέχνης απο διαφορετικές πηγές. Υπήρξα αναντίρρητα το μαύρο πρόβατο της οικογένειας, το οποίο όμως ποτέ δεν ήταν άγριο ή κακόβουλο, το αντίθετο μάλλον... 



Μ.Κ. Ποια ήταν τα πρώτα σας μουσικά ακούσματα και τι ρόλο έπαιξαν στο να σας διαμορφώσουν σαν μουσικό αλλά και σαν άνθρωπο.

Η.Ζ. Μέχρι τα 16 μου περίπου δεν άκουγα ξένη μουσική, ρεμπέτικα και δημοτικά ήσαν τα κύρια ακούσματα μου. Αργότερα ανακάλυψα το ροκ των 70ς και κύρια την λεγόμενη προγκρέσιβ εκδοχή του κι απο κεί ψάχνοντας έφθασα στις πηγές. Είχα πάντα μιάν αγάπη για λαικής προέλευσης μουσικές, γοητευόμουν ανέκαθεν απο μακρόσυρτους μονοθεματικούς ρυθμούς, παράλληλα όμως με ερέθιζε τα μάλα η διάθεση εξερεύνησης, τα επικά έργα και οι δαιδαλώδεις μελωδίες - πάντα στα πλαίσια των ροκ αναζητήσεων. Πιστεύω ακράδαντα πως η ενασχόληση με την τέχνη γενικώτερα, όταν συνοδεύεται απο ειλικρινείς προθέσεις και ταπεινότητα, μαζί με αφοσίωση, δουλειά και σε βάθος προσπάθεια κατανόησης, δεν μπορεί παρά να μας κάνουν καλύτερους ανθρώπους.  



Μ.Κ. Πότε πρωτοακούσατε μπλουζ και πως το δέχτηκε ο οργανισμός σας, η προσωπικότητά σας, η ιδιοσυγκρασία σας;

Η.Ζ. Μία απο τις πρώτες μου εμπειρίες ήταν η εξής. Σ'ένα δισκάδικο ενός φίλου, φοράω ακουστικά και βάζω στο πλατώ ν'ακούσω το Hard Again του Muddy Waters. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η επαφή μου με μπλουζ ακούσματα ήταν εξ αντανακλάσεως, μέσω τραγουδιών απο ροκ γκρούπς που φλέρταραν με την αισθητική του μπλουζ και απλά μετέφεραν μία αίσθηση του ιδιώματος, κυρίως με απλές μορφές τρίο ή κουαρτέτων. Ξάφνου, ακούω μπάσο, ντραμς, πιάνο, 3 ηλεκτρικές κιθάρες και 2 φυσαρμόνικες(!) εκ των οποίων κανείς δεν έπαιζε συγχορδίες! Μ'έπιασε πονοκέφαλος. Έφυγα απο το μαγαζί γνωρίζοντας πως είναι ανάγκη ζωής να καταφέρω κάποτε ν'αποκωδικοποιήσω ό,τι άκουσα. Νομίζω είμαι σε καλό δρόμο.  



Μ.Κ. Πότε πρωτοκατεβήκατε στην Αθήνα και τι σας έκανε περισσότερο εντύπωση; Αρνητική η θετική.
Η.Ζ. Μεγάλη ιστορία... Οι πρώτες μου εμπειρίες υπήρξαν αποκαρδιωτικές... Τα αρνητικά συναισθήματα συνέχισαν για χρόνια, πολύ αργότερα άρχισα να καταλαβαίνω πως η ομορφιά, η χαρά, η δημιουργικότητα βρίσκονται παντού, απλά πρέπει να βρείς το μονοπάτι που οδηγεί εκεί. Στην Αθήνα τούτο είναι εξαιρετικά δύσκολο, τουλάχιστον για κάποιον που δεν έχει ζήσει εκεί.  



Μ.Κ. Τι κρατάτε από τους Blues Gang, το πρώτο σας αν δεν κάνω λάθος μουσικό σχήμα;

Η.Ζ. Σωστά, το πρώτο. Κατά μία έννοια ποτέ δεν άλλαξε, υπάρχει μιά συνέχεια στη διαδρομή μας, τα ονόματα παίζουν τον ρόλο τους αλλά οι άνθρωποι είναι κείνοι που τελικά χαρακτηρίζουν τα όποια δημιουργήματα τους. 



Μ.Κ. Πως νιώσατε όταν "κόψατε" το πρώτο σας LP και τι ανταπόκριση είχε;

Η.Ζ. Σαν να έγινε το πρώτο βήμα μιάς ζωής που ήξερα πως θέλω. Σαν να μπήκε το νερό στο αυλάκι σύμφωνα με την αξιοθαύμαστη θυμοσοφία. Η ανταπόκριση εξ όσων γνωρίζω ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντική, κάτι που συνεχίζεται μέχρι σήμερα τολμώ να πω, τιμή μας το πως αντιμετωπίζεται το γκρουπ εν γένει.  



Μ.Κ. Πως προέκυψαν οι   Blues Wire και γιατί επιλέξατε αυτό το όνομα;

Η.Ζ. Όταν το κεφάλαιο Blues Gang έκλεισε, θέλησα το νέο όνομα να έδινε μία σαφή εικόνα του ποιοί είμαστε και τι κάνουμε, Blues λοιπόν για την αγαπημένη μας μουσική, Wire γιατί θέλαμε με όλη μας την ψυχή να διαδώσουμε αυτό το είδος και 031 στην αρχή για να δώσουμε το στίγμα του τόπου καταγωγής μας, το τελευταίο λίγο αργότερα απαλείφθηκε καθότι πολλά άλλαξαν και σαφώς δεν είχε κανένα νόημα για τους ακροατές στις Ευρωπαικές μας εμφανίσεις.  



Μ.Κ. Γνωρίζουμε πως ο Σωτήρης ο Ζήσης, ο μπασίστας των Blues Wire είναι μαζί σας από το πρώτες στιγμές που αποφασίσατε να ασχοληθείτε επαγγελματικά με τη μουσική. Θα θέλατε να μας περιγράψετε τη σχέση σας με το Σωτήρη;

Η.Ζ. Κάτι σαν παντρεμένοι...με καυγάδες, παραξενιές, εμμονές, αλλά και βαθειά και ουσιαστική συντροφικότητα. Δεν αγοράζονται αυτά τα πράγματα, χτίζονται, θέλει αρετές, ανθρωπιά και γερά στομάχια. 



Μ.Κ.. Πως είναι οι μουσικές σκηνές του εξωτερικού στις οποίες έχετε συμμετάσχει σε σύγκριση με τις Ελληνικές; Να μας μιλήσετε αν θέλετε και για την Anna Popovic από τη Σερβία που τώρα μεσουρανεί στις ΗΠΑ. Την είχατε γνωρίσει από κοντά αν δεν κάνω λάθος.

Η.Ζ. Το επίπεδο εν γένει είναι υψηλότερο, τόσο σε τεχνικό επίπεδο όσο και σ'εκείνο της συνεννόησης, ή τουλάχιστον έτσι ήταν μέχρι πριν λίγα χρόνια. Διόλου περίεργο αν αναλογιστεί κάποιος την ιστορία της δικής μας χώρας αλλά και το παρελθόν και τις εμπειρίες των περισσότερων κρατών της Ευρώπης. Την Anna Popovic την είχαμε συναντήσει παιδούλα ακόμη, ντροπαλή αλλά και γεμάτη φλόγα και ταλέντο όταν τζαμάραμε παρέα στο Βελιγράδι - αν θυμάναι σωστά. Εκείνο που θυμάμαι είναι, πως μου μιλούσε και με κοίταζε σαν κάποιον σπουδαίο και της είπα, κορίτσι μου, αν κρατήσεις το μυαλό σου στο κεφάλι σου και δεν κάνεις χαζομάρες, σε 2-3 χρόνια θα είσαι στην πρώτη γραμμή των νέων καλλιτεχνών του μπλουζ παγκόσμια. Όπερ και εγένετο.  



Μ.Κ. Πρόσφατα χάσατε και τον καλό σας φίλο Louisiana Red για τον οποίο μας μιλήσατε σε προηγούμενη ανάρτηση του blog. Θα θέλαμε να μας πείτε τι σας έχει μείνει από τις επαφές σας με τους πρωτοπόρους Αμερικανούς μπλουζίστες. Κάτι που δεν θα ξεχάσετε ποτέ.

Η.Ζ. Για τον Louisiana Red ό,τι και να πω θάναι ανεπαρκές σε σύγκριση μ'αυτά που νοιώθω. Καλή αντάμωση μόνο. Όσο για όλους τους πρωτοπόρους που αναφέρετε, φροντίζω να μην ξεχνώ πως ουσιαστικά μου χάρισαν εν πολλοίς τη ζωή που ζω. 



Μ.Κ. Αν σας δινόταν η ευκαιρία να φύγετε για πάντα από την Ελλάδα και να συνεχίσετε την καριέρα σας στις ΗΠΑ, με πόση ευκολία θα λέγατε το "ναι" ή το "όχι" σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο;

Η.Ζ. Δύσκολη ερώτηση... Ο παράγων ανθρώπινες σχέσεις είναι εκείνος που κάνει τόσο δύσκολη την απάντηση. Τίποτε δεν τάχει όλα...Άλλωστε, αισθάνομαι άβολα ν'απαντώ σε υποθετικές ερωτήσεις.



Μ.Κ. Πως αισθάνεστε κάθε φορά που βλέπετε να σχηματίζετε μια καινούργια μπλουζ μπάντα στην Ελλάδα;

Η.Ζ. Χαρά, αισιοδοξία, ελαφρά έκπληξη και μιά δόση υπερηφάνειας. 



Μ.Κ. Πιστεύετε πως τα μουσικά όργανα και εν προκειμένω οι κιθάρες, ακουστικές ή ηλεκτρικές, είναι "ζωντανοί" οργανισμοί; Έχουν ψυχή δηλαδή; Πως νιώθετε όταν κρατάτε ένα μουσικό όργανο στα χέρια σας;

Η.Ζ. Σε ό,τι με αφορά, πάντα ψάχνω τα τραγούδια που κρύβει μέσα του ένα όργανο. Κάποιες φορές τ'ακούω, κάποιες όχι. Κάποιες φορές είναι λυπημένα, κάποιες φορές χαρούμενα. Αν δεν γεννηθούν τραγούδια από τη συμβίωση μας, δεν τα κρατάω. Γενικά ψάχνω, τις φωνές τους, τους ήχους τους, θέλω να γνωρίσω όσα περισσότερα μπορώ. Μερικές κιθάρες για μένα υπήρξαν εκλεκτές. Δεν τις έχω κρατήσει, αισθάνομαι άσχημα να έχω πολλά όργανα και να μην παίζω μ'αυτά. Είμαι μουσικός, όχι συλλέκτης.  



Μ.Κ Ο άνθρωπος είναι η τραγικότερη ύπαρξη στον πλανήτη γιατί γνωρίζει πως κάποια στιγμή με έναν τελείως νομοτελειακό τρόπο, θα έρθει το τέλος του. Πως στέκεστε εσείς απέναντι σ' αυτήν την τραγικότητα και πως την αντιμετωπίζετε σαν μπλούζμαν;

Η.Ζ. Αποτελεί τον μεγαλύτερο μου φόβο, η αίσθηση της ανυπαρξίας με στοιχειώνει, αρνούμαι να το αποδεχτώ ή να το φιλοσοφήσω επαρκώς, το παλεύω όμως, όπως φαντάζομαι κι ο κάθε σκεπτόμενος άνθρωπος. Κι έχουμε αρκετά όπλα να το αντιμετωπίσουμε, την φιλοσοφία των αρχαίων ημών προγόνων, τα βιβλία σπουδαίων, τους στίχους εκλεκτών, τα παραδείγματα συνανθρώπων, μα πάνω απ'όλα τον κόσμο γύρω μας, αρκεί να τον δούμε σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια. Τα μπλουζ, με την αμεσότητα και τον κυνισμό που πολλάκις τα διακρίνει, κάνουν την κατάσταση λίγο πιό ενδιαφέρουσα θάλεγα, είναι σαν να σε παίρνουν απ'το χέρι και να λένε, εδώ θα κάνουμε μιά στάση, ελάτε να πιούμε κανα ποτάκι, να παίξουμε και να γεμίσουμε τα γύρω μας με ήχους ψυχής, ξεκουραζόμαστε λιγάκι και πάμε γι'άλλα...

Μ.Κ. Ευχαριστώ πολύ

Η.Ζ. Η χαρά δική μου